Project Description

NEGATIEF ADVIES DOSSIER BOLWERK

Natuurpunt Zoutleeuw beheert al acht jaar een deel van de gronden van ‘Het Bolwerk’: een natuurgebied van 7 ha waarvan 3 ha op de oude wallen van de Citadel (kruising tussen het fietspad en de Koepoortstraat). Samen met het stadsbestuur en ‘de Vrienden van Zoutleeuw’ hebben we de toekomst van dit vergeten stukje Zoutleeuw uitgewerkt.

In 2009 werd het resultaat uitgeschreven in het Gemeentelijk Structuurplan voor Zoutleeuw: “Het beheer van de overige structuren en grachten aan de zuidzijde wordt overgedragen aan VZW Natuurpunt, met het oog op het inrichten van een natuurgebied ter bescherming van de unieke flora en fauna die zich gehuisvest heeft op de zuidelijke flanken van de tussenliggende wallen (microklimaat). Dit deel is slechts beperkt toegankelijk voor de recreant”.

Op 27 april 2014 vond er in de Lakenhalle van Zoutleeuw een symposium plaats waar het Agentschap Onroerend Erfgoed de resultaten van het archeologisch onderzoek presenteerde en waar Natuurpunt Oost-Brabant de visie omtrent ‘erfgoed in relatie met natuur’ en haar nieuwe werkgroep ‘Natuur en Erfgoed’ voorstelde.   De aansluitende wandeling naar ‘Het Bolwerk’ was geanimeerd en alle neuzen leken in dezelfde richting te staan.

Enkele maanden geleden diende Natuurpunt dan ook een aanvraag in bij het Agentschap Natuur en Bos om ‘Het Bolwerk’ te erkennen als natuurreservaat, alsook een natuurbeheerplan met een visiegebied van 350 ha rond het reservaat. De Vlaamse Overheid verplicht Natuurpunt immers dergelijk toekomstplan uit te werken voor elk van de natuurgebieden die we beheren. Hier gaat het om een visie rond erfgoednatuur op de oude stadsvesten en een verbinding naar de Gete-vallei en het landschap.

Tijdens het college van Burgemeester en Schepenen van 10 februari 2015 slaagden we er niet in om foutieve veronderstellingen m.b.t. de erkenning van het natuurreservaat te ontkrachten. Het stadsbestuur besloot een negatief advies te geven dat we – gelet op het geslaagd symposium waar onze visie omtrent ‘Het Bolwerk’ werd gepresenteerd – niet goed kunnen plaatsen. Nadien hebben de uitlatingen van het stadsbestuur in de pers nog diepere wonden geslagen.   In de media is plots sprake van een 12-tal ontvangen bezwaarschriften van onder meer de Landbouwraad, de Boerenbond, de Wildbeheereenheid, Vrienden van Zoutleeuw, de voetbalclub en zelfs de Kerkraad.   Terwijl hier geen sprake was van een openbaar onderzoek.

De krantenkoppen plaatsten ‘Het Bolwerk’ in het oog van de storm:

  • Niemand ziet het nieuw natuurdomein zitten (De Standaard / Het Nieuwsblad 14/03/2015)
  • “Natuurpunt krijgt ‘njet’” (Laatste Nieuws 14/03/2015)
  • “Doodsteek voor mijn bedrijf” (Belang van Limburg 14/03/2015)
  • “Onvrede over plannen Natuurpunt” (ROB 16/03/2015)

Ondertussen werden er tal van onwaarheden gepubliceerd die het hele project in een verkeerd daglicht stellen en de ploeg van Natuurpunt erg ontmoedigd hebben.  Om polarisatie te vermijden hebben we besloten om niet met een tegenreactie naar de pers te gaan. Wel vinden we dat jij als lid van Natuurpunt recht hebt op een correctere weergave van de feiten.

Hieronder volgen enkele rechtzettingen van beweringen in de media:

1.  “Het visiegebied van 350 ha: een probleem voor landbouwers en jagers.”

Een visiegebied is het ecologisch samenhangend kader waarin een natuurgebied ligt.   Voor ‘Het Bolwerk’ is dat de Getevallei. Een visiegebied heeft geen enkele juridische waarde of planologische impact en heeft dus bijgevolg ook geen invloed op landbouw en jacht. Natuurpunt kan nooit percelen ‘inpalmen’ zoals wel eens wordt geopperd. Het staat iedereen vrij om in dit gebied grond aan te kopen.  Vermits ‘Het Bolwerk’ niet een door Europa erkend natuurgebied is, kunnen landbouwers ook geen rode of oranje kaart krijgen wegens een te hoge stikstofuitstoot.

2.  “Door de erkenning van het natuurgebied (3 ha Citadel en 2 populierenbossen gelegen op de fietsroute), kan verder archeologisch onderzoek onmogelijk gemaakt worden.”

Natuurpunt is zélf vragende partij voor archeologisch onderzoek. In het erkenningsdossier wordt bijzondere aandacht besteed aan dit luik. Natuurpunt heeft trouwens als enige eigenaar van percelen waarop de resten van de citadel liggen, haar terrein opengesteld voor een grondig archeologisch onderzoek door studiebureau Antea. Het is deels door de openstelling voor dit onderzoek dat de site erkend werd als archeologische waardevolle zone. Een erkenning als natuurreservaat verhindert geenszins die samenwerking rond erfgoed. Het beheersdoel van ‘Het Bolwerk’ centreert zich o.a. rond het zichtbaar maken van de contouren van de citadel in het landschap. Dit is nodig want met het vervagen van de oude stadsgrenzen kan er vlug een einde komen aan de (h)erkenning van dit erfgoed.   Zo wachten we bijvoorbeeld zelf al jaren op de beloofde opruiming van het stort op het Natuurpunt-perceel, dat nu het zicht op de gracht van de citadel belemmert.

3.  “Bij een erkenning van het visiegebied en ‘Het Bolwerk’ als natuurgebied, komen de uitbreidingsplannen van voetbalclub De Rode Duivels in gevaar.”

Een mogelijke uitbreiding is afhankelijk van de planologische bestemming en, zoals hoger vermeld, heeft een visiegebied daar geen impact op. In het Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan van 2009, ondertekend door het stadsbestuur staat op blz. 86 bovendien: “De voetbalvelden en de voormalige sporthal ‘De Wallen’ liggen in een zone voor openbaar nut, maar liggen tevens op de plaats van de citadel die onderdeel was van het historische vesten rondom Zoutleeuw. Ze liggen daardoor storend voor de opwaardering van de citadel. Dus deze voetbalvelden zullen gedemonteerd worden en de voormalige sporthal zal afgebroken worden na herlokalisatie van de activiteiten. Na afbraak van de voormalige sporthal zal het perceel ingericht worden als groene randparking

Het enige dat men Natuurpunt en het agentschap Onroerend Erfgoed in deze context kan verwijten, is dat ze het stadsbestuur wijzen op een structuurplan dat ze zelf hebben goedgekeurd.

In tegenstelling tot het voornemen van de stad om de historische vesten van de citadel te beschermen, heeft de voetbalclub zich ondertussen uitgebreid in de wal van de kern van de vroegere citadel. Dit is niet conform het ruimtelijk structuurplan en heeft de archeologische resten reeds zwaar beschadigd.

4.  “Men vreest dat door de erkenning het natuurgebied niet zal opengesteld worden voor het grote publiek. “

In het Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan 2009 blz. 86 staat inderdaad dat het perceel slechts beperkt toegankelijk is voor de recreant.

Samen met de scholen van Zoutleeuw en een landbouwer zorgen wij er op die manier voor dat dit mooi perceeltje nog waardevoller wordt en de unieke fauna en flora beschermd blijft. We geven graag rondleidingen voor het publiek, organiseren werkdagen en activiteiten.

Natuurpunt is tot op heden trouwens de énige eigenaar van gronden op en rond de archeologische site die toegang geeft tot haar perceel. Dit is trouwens een voorwaarde voor erkenning van een natuurgebied. Een echt wandelpad is alleen mogelijk wanneer ook de naburige eigenaars hun perceel openstellen voor een wandelpad. Het betreffende Natuurpunt-perceel is immers amper 3 ha groot.

TOT SLOT DIT:

Soms lijkt het dat buiten de tuinen van enkele particulieren en natuurgebieden in het bezit van natuurverenigingen, de echte natuur in Vlaanderen ver zoek is. In Zoutleeuw zet Natuurpunt zich al jaren in voor de bescherming van de natuurlijke fauna en flora. Het stadsbestuur erkent zonder twijfel de meerwaarde en aantrekkingskracht van baanbrekende natuurprojecten, zoals bv. Het Vinne, als ‘city marketing’. Ook ‘Het Bolwerk’ als kwaliteitsvol natuurproject biedt gelijkaardige kansen voor de stad.

Momenteel is het vertrouwen wat zoek na het negatieve advies van het stadsbestuur en de daaropvolgende mediastorm.   We hopen binnenkort terug de dialoog aan te gaan en houden je op de hoogte van verdere ontwikkelingen.

Natuurpunt Zoutleeuw blijft verder vechten voor natuur in jouw streek.