1) Troeven op tafel
2) Vallei onder de loep
Grote Gete
Kleine Gete
Gete
Gete-ambassadeurs
3) Natuurgebieden in de Getegemeenten
Tienen
Linter
Zoutleeuw
Geetbets
4) Natuurontwikkelingsproject Grote Getevallei
Inzetten op blauwgroene verbindingen
Samenwerking en dialoog als sleutelwoorden
De zeis erin voor meer biodiversiteit
5) Laat je verleiden door de Getevallei
Wandelnetwerk
Fietsroute
Activiteiten
6) Wat brengt de toekomst?
7) Toetje voor de kleine natuurliefhebber…

1. Troeven op tafel

Natuur in en rond de Getevallei staat volop in de kijker.  De Grote en de Kleine Gete zijn bijzondere blauwgroene aders die één van de laatste grote open ruimtes in Vlaanderen versnijden. Het hoeft dan ook niemand te verbazen dat natuur en biodiversiteit in hun stromingsgebied de nodige aandacht opwekt. Maar natuurbehoud en –herstel zijn geen vanzelfsprekendheid. Achter de schermen werken Regionaal Landschap Zuid-Hageland (RLZH), de provincie Vlaams-Brabant, de administraties van Getegemeenten Tienen, Linter, Zoutleeuw en Geetbets, samen met Natuurpunt en andere lokale partners om de Getevallei als een belevenswaardig natuurcomplex op de kaart te zetten.

DEZE BONTE VALLEI BESCHIKT DAN OOK OVER MOOIE TROEVEN OM UIT TE SPELEN:

1.  ALLUVIAAL MOZAIËKLANDSCHAP: Vandaag bepaalt een dens netwerk aan waterlopen het landschapskarakter van de Getevallei. Ondanks de grote natuurlijke eenheid van het gebied, is de omgeving verrassend gevarieerd. Naast de eindeloze akkers op de plateaus en laagstamboomgaarden tegen de Hagelandse heuvels aan, geven graasweiden afgeboord met brede hout- en haagkanten of populierenkamers vorm aan de komgronden. Sinds eind jaren 1990 bouwt men gestaag aan grotere, aaneengesloten ruigere natuur met halfopen wastines, natte broekbossen en overstroombare valleigraslanden.   Samen met de Demer- en Dijlevallei is het één van de weinige nog grote open-ruimtegebieden in het Hageland. Bovendien is het een levende vallei, die op natuurlijke wijze water kan bergen.   Betoverend tijdens elk seizoen!

2.  AFWISSELEND DECOR: De vele kleine landschapselementen zoals hagen, houtkanten, kleine bosschages, lange rietkragen en poelen, drukken eveneens hun stempel op de streek.   Deze groene en blauwe natuurlinten breken de openheid, versterken de natuurwaarden en vormen noodzakelijke stapstenen waardoor diersoorten zich kunnen verplaatsen tussen hun leefgebieden.

3.  UNIEKE FAUNA EN FLORA: Het gevarieerde landschap en de rijkdom aan leefgebieden zorgt voor een rijk dieren- en plantenleven. In de Getevallei liggen er kansen voor Europees beschermde soorten zoals de grauwe klauwier en de kamsalamander. Maar ook andere streektypische koestersoorten zoals wulp, roodborsttapuit, spotvogel, zomertortel en waterspitsmuis genieten volop van de heropleving van de vallei.   Zeldzame ongewervelden zoals het bruin blauwtje, het dertienstippelig lieveheersbeestje, de metaalkleurige gouden schallebijter, de weidebeekjuffer en een bijzondere springspin: de rietmarpissa, vinden het er goed vertoeven. Het hele gebied van Tienen tot Geetbets vormt samen met het Vinne in Zoutleeuw een belangrijke verblijfs- en overwinteringplaats voor meer dan 80 soorten broedvogels en vele zeldzame trekvogels.

4.  ZACHTE RECREATIE: De groenblauwe verbindingen in het landschap staan garant voor aangename recreatie. Samen met een brede waaier aan partners maakt Natuurpunt verder werk van een aantrekkelijke Getevallei die rust biedt aan buurtbewoners in een kleurrijk decor. Het wandelnetwerk Getevallei beslaat meer dan 250 km wandelpaden, een uithangbord voor de streek. Onderlinge betrokkenheid en solide samenwerkingsverbanden tussen alle actoren bieden verdere kansen voor natuurontwikkeling, milieueducatie en zachte recreatie.

5.  STREEKIDENTITEIT: Doornige hagen en struwelen, een uitgestrekt bocagelandschap met bloemenrijke hooilanden en graasweiden, voldoende ruimte voor water, typische valleivogels, een gevarieerd aanbod aan streekproducten, een zeer rijke historiek … het natuurcomplex van de Getevallei herbergt interessante ingrediënten voor een eigen streekidentiteit.

2. Vallei onder de loep

Grote Gete

De Grote Gete ontspringt in de gemeente Perwez (-le-Marché).   Op Vlaams grondgebied meandert hij van Hoegaarden naar Budingen (Zoutleeuw).   Van aan de oorsprong tot de samenvloeiing met de Kleine Gete in Budingen, is de Grote Gete ongeveer 51 km lang.  De Grote Getevallei is altijd een nat gebied geweest. In de tijd van Hertog Jan van Brabant (13de eeuw) was het een zompig moeras.  Lange leigrachten en een uitgestrekt patroon aan waterlopen en kleinere afwateringsgrachten verraden hoe men sinds de Middeleeuwen hier strijd levert tegen water.  Openingen in de Getedijk en ondiepe laantjes in de graslanden tonen hoe men het wassende water ook wist te gebruiken voor bevloeiing van de graslanden, een vorm van natuurlijke bemesting. Ook vandaag nog maakt het water hier de dienst uit. De vallei fungeert immers als een natuurlijke waterbuffer om zo woon- en landbouwzones in de ruime omgeving te vrijwaren.

Kleine Gete

De Kleine Gete vindt haar oorsprong nabij Ramillies in Bonne-Cens op ongeveer 9 km van de oorsprong van de Grote Gete.   Ze slingert van Landen naar Zoutleeuw.   Na een loop van 36 km verenigt ze zich met de Grote Gete in Budingen. In de 12de eeuw zorgden de Hertogen van Brabant ervoor dat de Kleine Gete net voor de stad werd gesplitst.   Het overtollige water kon via een vloedgracht afgevoerd worden zonder waterschade in het centrum. Tussen de 13de en 16de eeuw was deze waterloop één van de belangrijkste handelsroutes van het Hertogdom Brabant en meerden er op het hoogtepunt jaarlijks 400 schepen aan. De vallei van de Kleine Gete, ter hoogte van Zoutleeuw, bestaat uit een kleinschalig beemdenlandschap: vochtige graslanden met hout- en haagkanten worden afgewisseld door begraasde populierenkamers.

Gete

De samenvloeiing van de Grote en de Kleine Gete is te bewonderen in Budingen, waar ze hun traject samen verderzetten als ‘de Gete’.  Na een loop van 12 km doorheen Geetbets, mondt de Gete uiteindelijk uit in de Demer, nabij het natuurgebied Schulensbroek te Halen.  In het zeer brede valleilandschap langsheen de Gete wisselen typische bocagelandschappen, met een grote dichtheid van kleine landschapselementen, af met ruigere natuur. Ook hier wordt de waterhuishouding sinds de Middeleeuwen via een uitgebreid netwerk van (gekanaliseerde) beken, sloten, greppels, sluisjes en dijken geregeld. De bijzondere historiek met oude kastelen en grote hoeves speelt hier een belangrijke rol. Opvallend is de uitbouw van een uitgestrekt natuurgebied Aronst Hoek sinds 2001, dat vandaag ca. 340ha natuur telt. Dit deel van de vallei bestaat uit oude binnenpolders met ’s winters overstroomde graslanden, ongerepte broekbossen, uitgestrekte moerassige ruigten en rietlanden.

De vallei van beide Getes is een erg nat gebied. Door overstromingsgevaar was het te riskant om nederzettingen te bouwen. Hierdoor is het gevrijwaard gebleven van verhardingen allerlei maar ook van intensieve akkerbouw. De dorpen ontwikkelden zich langsheen de drogere valleiranden.

De vallei op zich bleef zo bewaard als een waardevol aaneengesloten biologisch complex. Reeds in 1771-1778, ten tijde van de cartograaf Graaf Ferraris, waren de groene valleistructuren heel duidelijk aanwezig. Het gebied had een open karakter, versneden door talrijke leigrachten en uitgestrekte drassige graslanden, lokaal omzoomd met haagkanten of bomenrijen. Op de valleiflanken kenmerkten kleine loofbossen, zgn. bosschages, dit oude rivierlandschap.

Gete-ambassadeurs: grauwe klauwier en kamsalamander:

De grauwe klauwier (Lanius collurio) staat op de Vlaamse Rode lijst als ernstig bedreigd. Deze kleine, rovende zangvogel houdt van gevarieerde landschappen zoals ruige wastines of kleinschalige, oude akker- en weidelandschappen. Hij heeft de gewoonte om gevangen prooien (voornamelijk grote insecten) als voedselvoorraad op te prikken aan doornen van bramen en slee- of meidoorn.   Door het verdwijnen van kleinschalige landbouw zijn er steeds minder onderbrekingen in het landschap waar de grauwe klauwier in kan schuilen en fourageren.   Hierdoor kreeg deze zangvogel, die hier enkel tijdens het broedseizoen verblijft, het heel moeilijk. Jaarlijks zijn er waarnemingen in en rond de Getevallei, maar zich er vestigen wil hij nog niet.

Via omvorming van monotone populierenaanplanten, aanvullend hakhoutbeheer en kleinschalig maaibeheer wordt o.a. samen met het ZeisTeam een geschikt leefgebied gecreëerd voor de grauwe klauwier. Houtkanten met meidoorn, sleedoorn en wilde rozen zijn uitermate belangrijk voor deze vogelsoort. Ook het gericht aanleggen takkenhopen en bramenkoepels kan in de toekomst leiden tot een permanente hervestiging van deze enigmatische zangvogel in de Getevallei.

In de Getevallei vinden we nog één van de laatste levensvatbare populaties kamsalamander (Triturus cristatus) in Vlaams-Brabant. Alhoewel hij hier de heroïsche naam ‘Getedraak’ toebedeeld kreeg, ging het de plaatselijke held de afgelopen jaren minder goed voor de boeg. Ten gevolge van een intensiever landgebruik en een sluipende landschapsverkaveling in de Getevallei verdwenen historische poelen (door weggevallen onderhoud of actief dempen), terwijl kleine landschapselementen werden gerooid. Het leefgebied van de kamsalamander kromp almaar in en raakte tegelijk meer versnipperd. Zo kwam de Europees beschermde soort op de Vlaamse Rode lijst terecht. Samen met de Getegemeenten, RLZH en de provincie Vlaams-Brabant, richt Natuurpunt zich op het herstellen en versterken van het aanwezige netwerk van soortenrijke graslanden afgeboord met kleine landschapselementen zoals hagen, houtkanten en poelen; het ideale leefgebied voor deze bedreigde koestersoort!

Kevin Lambeets, consulent Natuur: “De Getedraak geldt als de symboolsoort voor natuurherstel. Hij is immers sterk bedreigd op Europese schaal en kent een forse achteruitgang in Vlaanderen sinds 1970 door veranderd landgebruik en versnippering. Via de aanleg van poelen en kleine landschapselementen trachten we van de Getevallei opnieuw een goed leefgebied te maken, zodat de schaarse overgebleven dieren zich kunnen uitbreiden. De voorbije jaren werden verschillende nieuwe poelen aangelegd zodat er ondertussen een functioneel lint van bijna 30 poelen door het gebied slingert. Zo creëren we nieuwe kansen voor de kamsalamander in het gebied tussen de Grote en de Kleine Gete. Ook de grauwe klauwier, de tweede ambassadeur van het natuurherstel in de Getevallei, heeft het niet makkelijk in Vlaanderen.”  In 1999 werd hij in Vlaanderen als broedvogel officieel uitgestorven verklaard. De soort broedde nadien wel weer in Limburg, maar het was wachten tot in 2013 en 2015 vooraleer zich opnieuw geslaagde broedgevallen van grauwe klauwier optekenden in Vlaams-Brabant, resp. in de Velpevallei ter hoogte van het wachtbekken van Kersbeek-Miskom en in het natuurgebied Mene- en Jordaanvallei op de grens tussen Hoegaarden en Boutersem.

3. Natuurgebieden in de Getegemeenten

In totaal herbergt de Getevallei vandaag meer dan 800 ha natuur, slechts een fractie dus van haar stromingsgebied dat ongeveer 7.500 ha groot is. Langs de trajecten van de Getes zijn enkele knappe natuurgebieden terug te vinden, goed ontsloten dankzij een uitgebreid recreatief netwerk. De natuurgebieden vormen zo een samenhangend netwerk vanaf de gewestgrens met Wallonië tot de monding van de Gete in de Demer in Limburg. Om de natuur in de Getevallei nog beter tot haar recht te laten komen, zijn lokale beheerteams haast dagelijks in de weer.

SPOORWEGZATE (22 ha)

TIENEN – HOEGAARDEN

We starten onze ontdekkingstocht langs de verschillende natuurgebieden in de Getevallei met de Spoorwegzate Tienen-Hoegaarden.     Natuurpunt Velpe-Mene (kern Tienen en Hoegaarden) beheert er enkele verrassende stukken natuur in de vallei van de Grote Gete. De vijf delen worden aan elkaar geregen door de vroegere spoorlijn die Tienen via Hoegaarden en Jodoigne met Ramillies verbond. Vandaag is het een mooie interregionale fietsroute.

De laatste trein reed in 1968 over de rails waar nu het natuurgebied ligt. Nadat de spoorweg in onbruik raakte, staken allerlei bomen en planten spontaan de kop op. De steenkooloverblijfselen van het voormalig rangeerstation zorgden voor een typische warmte- en kalkminnende vegetatie met bv. wilde marjolein, rode ogentroost, kattendoorn, donderkruid, graslathyrus, bijenorchis, kruidvlier, … .    Twee wandellussen zorgen er voor een afwisseling van mooie uitzichten over de Getevallei, groene tunnels en historisch erfgoed.

Inlichtingen via raf.nilis@adsl20.be (Projectnummer Spoorwegzate Tienen-Hoegaarden: 9920)

TIENS BROEK (19,7 ha)

TIENEN

Het Tiens Broek sluit aan bij een nog landschappelijke gave Getevallei richting Linter en bij het uniek laagveengebied van de Wissenbos te Wommersom. Het natuurgebied ligt aan de rand van de decantatiebekkens van de Tiense suikerraffinaderij en is erg geliefd als broedplaats voor interessante vogelsoorten (o.a. blauwborst, dodaars, wulp).   De bezinkingsbekkens zelf lokken ieder jaar weer zeldzame trekvogels waaronder een mengelmoes aan steltlopers maar ook wintergasten zoals vele eenden of een eenzame klapekster.

Inlichtingen via Peter.collaerts@scarlet.be (Projectnummer Tiens Broek: 9980)

GROTE GETEVALLEI (237 ha)

LINTER

In de vallei van de Grote Gete beheert Natuurpunt Linter i.s.m. lokale landbouwers 237 ha natuur (waarvan 206 ha eigendom is van de provincie).   Natuurpunt is zelf eigenaar van twee deelgebieden, nl. DOYSBROEK (18 ha) gesitueerd tussen de ’s Hertogengracht en de Grote Gete, ten zuiden van Neerlinter. En het VISKOT (6 ha) dat 2,5 km stroomafwaarts gelegen in Drieslinter ligt, het bastion van de kamsalamander.

Beide deelgebieden zijn cruciaal voor de instandhouding van ‘de Getedraak’ en fungeren zowat als lokale broedkamers voor deze opvallende waterdraak.

De Linterse natuurgebieden zijn echte biodiversiteitspolen, van waaruit de rest van de vallei ge(her)koloniseerd kan worden. De Grote Gete vallei vormt de functionele schakel tussen het Tiens Broek en de stroomafwaarts gelegen natuurgebieden zoals Het Vinne en Aronst Hoek. Een klein deel van de Grote Getevallei (beheerd door NP Linter) bevindt zich ook in Zoutleeuw.

Inlichtingen via: wim.fourie@yahoo.com en joachim.mergeay@gmail.com (Projectnummer Doysbroek – Viskot: 9963)

Timelaps: ‘Het Doysbroek ontwaakt’

BOLWERK – Leeuwse Getevallei (7,3 ha)

ZOUTLEEUW

In de vallei van de Kleine Gete vind je Het Bolwerk, dit bont gekleurd natuurgebied langs de fietsroute IJzerenweg wordt beheerd door NP Zoutleeuw. De reliëfrijke graslanden van het Bolwerk omvatten delen van de ruïnes van de citadel van Zoutleeuw. Vandaag is nog enkel de stervorm herkenbaar in het landschap. Naast de cultuurhistorische waarden zijn de actuele en potentiële natuurwaarden van de site erg belangrijk.  Zo vinden we hier een rijkdom aan zeldzame graslandpaddenstoelen en een kalkminnende plantengemeenschap. Via het natuurgebied Bolwerk wordt getracht een functionele verbinding te maken met zowel de Grote als de Kleine Getevallei.

Inlichtingen via: n.smeyers1@gmail.com (Projectnummer Bolwerk : 9450)

VINNE (10,5 ha)

KLEIN VINNE (2,7 ha)

ZOUTLEEUW

Het Provinciaal domein Het Vinne ligt net buiten de Getevallei ten noordoosten van Zoutleeuw in een vlakke, gesloten depressie die afwatert naar de vallei van de Kleine Gete. Het Vinne is het grootste natuurlijke meer van Vlaanderen en een belangrijk broed-, doortrek- en overwinteringgebied voor watervogels, reigerachtigen en typische moerasvogels.   In totaal is het een 138 ha groot natuurgebied, waarvan Natuurpunt Zoutleeuw 10,52 ha in beheer heeft.

Het Klein Vinne ligt in de valleien van de Vinnebeek en de Kleine Gete. Deze kleine beekvallei met natte graslanden en ruigtes verbindt Het Vinne met de Getevallei.

Inlichtingen via: joachim.mergeay@gmail.com (Projectnummer Het Vinne: 9926)

MEERTSHEUVEL (25 ha)

ZOUTLEEUW

Tussen de samenvloeiing van beide Getes ligt Meertsheuvel, een oude binnenpolder met kleine landschapselementen zoals oude haag- en houtkanten en poelen. Ook hier gedijt een relictpopulatie van de Getedraak, al leek het in 2013 vijf voor twaalf voor deze bedreigde watersalamander. Daarom werden de laatste jaren oude poelen hersteld en nieuwe poelen gegraven, zowel op de percelen van Natuurpunt als percelen van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB). De stad Zoutleeuw, RLZH en Natuurpunt zetten gezamenlijk hun schouders onder dit project.

In oktober 2015 werden acht nieuwe poelen aangelegd en twee geruimd. Door het aanleggen van deze extra poelen worden stapstenen gerealiseerd tussen de herstellende populatie van Meertsheuvel en de gezonde kernpopulatie aan het Viskot te Linter, op 3 km ervandaan.   Een deel van Meertsheuvel werd aangeduid als Europees Habitatrichtlijn voor de kamsalamander. Om de nog aanwezige natuurwaarden te beschermen, legt deze Europese richtlijn een aantal beperkingen op m.b.t. grondverzet, landgebruik en vegetatiewijziging.

Het natuurgebied Meertsheuvel maakt deel uit van het project Aronst Hoek.

Inlichtingen via: n.smeyers1@gmail.com (Projectnummer Aronst Hoek: 9414)

ARONST HOEK (340 ha)

GEETBETS

Natuurpunt Geetbets beheert Aronst Hoek (incl. de ecologisch bosuitbreiding Rummens Bos en Betserbroek). Dit natuurcomplex ligt binnen het stromingsgebied van de Gete en de Melsterbeek en beslaat een breed overstromingsdal met weelderige begroeiingen van metershoge rietvelden, zompige ruigten en kriskras groeiende wilgenbossen. Dit alles wordt omgeven door schilderachtige eeuwenoude overstromingsbeemden afgeboord met meidoornhagen en knotwilgen.   De nog talrijke houtkanten en zoomvegetaties bieden o.a. broedgelegenheid aan spotvogel, zomertortel en roodborsttapuit. In de natte ruigten en rietlanden broeden sprinkhaanrietzanger, blauwborst en kleine karekiet. De graslanden bieden broedgelegenheid aan wulp en kievit. ‘s Winters pleisteren er vele watersnippen, grote zilverreigers en wilde zwanen. Hier is echt nog ruimte voor de natuur, voor natuurlijke waterberging, voor biodiversiteit, voor natuurbeleving en wandelgenot! Aronst Hoek is de missing link tussen de Grote Getevallei, Het Vinne en het Schulensbroek (Halen, Lummen, Herk-de-Stad), topnatuur voor streektypische biodiversiteit.

Inlichtingen via: m.opdeweerdt@gmail.com (Projectnummer Aronst Hoek: 9414)

4. Natuurontwikkelingsproject GROTE GETEVALLEI

4.1 Inzetten op blauwgroene verbindingen

De natuur herademt in de Getevallei en dat heeft, naast de snelle uitbreiding van het natuurgebied Aronst Hoek, veel te maken met de frisse wind die het natuurontwikkelingsproject ‘Grote Getevallei’ met zich meebrengt.   Op 11 september 2014 droeg de provincie Vlaams-Brabant het beheer van 206 ha natuur in de Grote Getevallei over aan Natuurpunt. Dit werd mogelijk gemaakt dankzij overleg tussen de gemeentebesturen van Linter en Zoutleeuw, RLZH en de provincie. Dankzij deze overdracht kan ruimte voor water worden gecreëerd in een meer natuurlijk valleilandschap. Naast grotere eenheden ruigere natuur in de komgronden is er ook oog voor het herstellen van typische kleinschalige landschappen en een versterking van de belevingswaarde en aantrekkelijkheid voor bezoekers en omwonenden. Op die manier zal een functionele natuurlijke verbinding ontstaan tussen de natuurgebieden stroomopwaarts de Grote Gete (Spoorwegzate Tienen-Hoegaarden, Tiens Broek en Doysbroek) met uitlopers tot Meertsheuvel en het provinciaal domein Het Vinne te Zoutleeuw en Aronst Hoek in Geetbets.

Wim Fourie, Natuurpunt Linter: “We streven in dit deel van de Getevallei naar het herstel van een drassige, ruigere vallei in de komgronden en soortenrijke hooiweides op de valleiflanken. Zo kan de vallei overtollig water bufferen en tegelijkertijd kansen bieden aan typische valleivogels.   Met meer dan 800 ha natuur van Hoegaarden over Tienen en Linter tot Geetbets en Zoutleeuw krijgt de Getevallei zo opnieuw haar historisch karakter aangemeten. De afwisseling van soortenrijke graslanden, structuurrijke ruigten, brede haagkanten, bocages en vervallen populierenbossen maakt het een erg gevarieerd gebied dat nog in volle ontwikkeling is. De Grote Getevallei is van groot faunistisch belang voor de kamsalamander. Maar ook voor overwinteraars en trekvogels zijn deze blauwgroene linten uitermate belangrijk. Tijdens jaarlijkse roofvogeltellingen merken we keer op keer dat de Getevallei een belangrijke groene ader in het landschap vormt die vogels gebruiken om zich te oriënteren.”

4.2 Samenwerking en dialoog

Dialoog en lokale samenwerking blijken de sleutelwoorden in dit succesverhaal.   Lokale vrijwilligers werken samen aan ‘natuur in de buurt’ met landbouwers uit de streek, gemeentebesturen, basisscholen en wildbeheereenheden.   De Grote Getevallei is ook een schoolvoorbeeld van de verwevenheid van natuur en landbouw; brede groengele flankerende stroken op de valleiflanken naast de blauwgroene aders in de kommen. Voor reguliere beheerwerken zoals het maaibeheer en de begrazing stelde Natuurpunt Linter in 2015 maar liefst twaalf gebruiksovereenkomsten op ter samenwerking met landbouwers uit de buurt. In zee gaan met lokale landbouwers is het streefdoel, op voorwaarde dat ze meestappen in het streekgebonden biodiversiteitsverhaal. Voorwaarden zijn ondermeer een nulbemesting, geen gebruik van pesticiden en aangepaste maaidata en begrazingsdruk. Zo levert streekgebonden landbouw een belangrijke bijdrage aan natuurherstel in de Getevallei. Zowel Belgisch Witblauw, Blonde d’Acquitaines als Limousins worden naast het kleine team van ezels van Den Dolaard en enkele paarden ingeschakeld voor het graasbeheer.

Kevin Lambeets, consulent Natuur: “De landbouwers kunnen percelen van Natuurpunt gratis gebruiken voor begrazing en ze helpen bij het maaien. Het hooi mogen ze houden als voeder voor hun dieren. Eenmaal per jaar bezoeken we samen de terreinen en nemen de tijd om naar elkaars verhaal te luisteren.  We toetsen wensen en bekommernissen af en maken goede afspraken voor het volgende jaar. Uniek in de Grote Getevallei is de goede samenwerking met lokale wildbeheereenheden. Door het uitdiepen en intensifiëren van samenwerkingsverbanden tussen alle actoren, krijgt één van de laatste open valleilandschappen in Vlaanderen echt de aandacht en zorg dat het verdient.”

4.3  De zeis erin voor meer biodiversiteit

In 2012 werd het ZeisTeam opgericht, een groep enthousiastelingen die deze oude maaitechniek nieuw leven inblazen. Verroeste zeisen worden weer opgelapt, nieuwe technieken en materialen uitgeprobeerd; fysieke inspanningen met nadien een frisse pint. Maar nog meer zet het ZeisTeam zich in voor natuurbehoud en -beheer in een brede regio van het oosten van Vlaams-Brabant tot Midden-Limburg!

Steeds meer mensen erkennen de vele voordelen van dit eenvoudige, traditionele gereedschap: een zeis verbruikt geen brandstof, produceert geen ergerlijke decibels en stoot geen vervuilende uitlaatgassen uit. In vergelijking met een bosmaaier is hij goedkoper in aankoop en onderhoud (mechanische pannes zijn immers verleden tijd). Tijdens het zeisen heb je ook meer oog voor de aanwezige fauna en flora; sommige dieren kunnen sneller worden opgemerkt terwijl zeldzame planten worden gespaard. Bovendien zou de scherpe snede van het zeisblad de regeneratie van plantengroei stimuleren. Daarbovenop geeft het werken met de zeis je een mooie gelegenheid om dichter bij te natuur te komen én je conditie op peil te houden.

In de Grote Getevallei herwint het natuurgebied, dankzij doelgericht natuurbeheer en het opwaarderen van kleine landschapselementen, zijn structuurrijk karakter terug. Het bloemrijke landschap, met een typische valleigebonden fauna en flora, is één van de positieve gevolgen hiervan. Het ZeisTeam draagt hiertoe z’n steentje bij. Komende lente/zomer kan je het team in actie zien in het Doysbroek (23/04/2016) en Viskot (02/07/2016). Zin om zelf mee te doen? Vragen over of voor het ZeisTeam? Graag een mailtje naar: zeisteamzt@gmail.com

5. Laat je verleiden door de GETEVALLEI

5.1 Wandelnetwerk Getevallei

Tijdens het Geteweekend van 12 en 13 september 2015 werd het Wandelnetwerk Getevallei feestelijk geopend. Goed voor maar liefst 250 km wandelplezier op het grondgebied van Geetbets (60km), Linter (62km), Tienen (35km) en Zoutleeuw (87km). Op dit wandelnetwerk worden, zoals in de succesvolle fietsnetwerken, knooppunten gelegd waar twee of meer wandelwegen elkaar kruisen. Duidelijke signalisatie zorgt ervoor dat je van punt naar punt kan wandelen en zelf je traject uitstippelt. Ook provinciaal domein Het Vinne en de vele trage wegen maken deel uit van het netwerk.

Gedurende twee jaar werkte het RLZH als projectcoördinator samen met de provincie Vlaams-Brabant, de Getegemeenten en lokale partners zoals Natuurpunt, vzw Trage Wegen, Den Dolaard, landbouwers, wandelverenigingen, … aan de ontsluiting van dit nieuwe wandelnetwerk. Iedere gemeente kreeg bovendien een startplaats met infoborden van waaruit de wandeling kan vertrekken. Op de website van de provincie kan je de nieuwe wandelkaart bestellen.

Traag, trager, traagst:

Uniek aan dit netwerk zijn de opname van heel wat trage wegen in privébezit. Jan Nijs (Den Dolaard / NP Zoutleeuw): “Het nieuwe wandelnetwerk integreerde dertien bestaande wandelroutes en verzorgde een verfijning en uitbreiding van het wandelaanbod. De oorspronkelijke totale afstand wordt immers vergroot van 160 km tot 250 km wandelpaden, waarvan nagenoeg de helft bestaat uit onverharde wegen. Heel wat van deze onverharde wegen zijn oude buurt- en voetwegen. Zo wordt het mogelijk om in de vallei tussen Tienen en Halen drie dagen te wandelen zonder ook maar dezelfde weg opnieuw te gebruiken, omgeven door een nog vrij intact rivierenlandschap met hoge waardering op vlak van erfgoedwaarden en gaafheid. De Getevallei is immers één van de laatste open ruimtes in Vlaanderen, tegelijk ook de minst bevolkte regio van Vlaams-Brabant én een streek met de hoogste biodiversiteit van Vlaanderen.”

5.2 Fietsroute 2-Gete (33km)

Liever de trappers op? Met startplaats aan Het Vinne in Zoutleeuw, rij je doorheen het brede valleigebied van de Kleine en Grote Gete.   In Zoutleeuw passeer je de Kleine Gete, in Linter de Grote Gete en in Budingen de samenvloeiing van beide waterlopen tot de Gete. Gedurende zo’n 2u45min fiets je over een vlak tot licht glooiend landschap, met uitzondering van Ransberg, waar toch een tandje bijgezet moet worden.   De 2-Getenroute voert je dwars doorheen uitgestrekte landschappen met lange hagen en heggen, langs laagstamboomgaarden en akkers en door een bossencomplex. De Walsberghoeve, de Geensmolen van Drieslinter, de kapel van de Osseweg en talrijke pittoreske kerktorens zijn bakens in een erg afwisselend landschap.

5.3 Activiteiten

Hou de kalender in de gaten, regelmatig staan er leuke activiteiten rond de Getevallei op het programma:

  • Zo werd op 03/12/2015 het ’s Hertogenhof in Melkwezer nog eens eenmalig omgetoverd tot Getecafé: gemeentelijke vertelavonden, georganiseerd door RLZH, waar telkens een ander thema in relatie tot de Getevallei wordt belicht. Tijdens deze meest recente Getecafé schetsten Frederik Vanlerberghe (provincie Vlaams-Brabant, dienst leefmilieu), Kevin Lambeets (consulent Natuur, Natuurpunt) en Raf Stassen (coördinator RLZH) een beeld van de manier waarop het natuurontwikkelingsproject in de Grote Getevallei groeide, waar de kansen liggen vandaag en hoe we verder gaan.  Conclusie: samenwerken, streekverhaal en beleving nemen in de Getevallei een belangrijke plaats in.
  • Ook het feest van de Grote Ge(k)te is een jaarlijks hoogtepunt in de streek, net als het Getefeest.
  • Den Dolaard organiseert heel het jaar (in alle seizoenen) educatieve staptochten met ezels langs trage wegen.
  • Het hele jaar rond organiseert Natuurpunt wandeltochten, beheerwerkdagen, cursussen en andere leuke activiteiten in en rond de natuurgebieden… Concrete info vind je terug op de verschillende websites.

Zet deze focusactiviteit alvast in je agenda:

24/04/2016  AFSPRAAK MET DE GETEDRAAK

In kader van het provinciaal project ‘Koesterburen in de kijker’ organiseren Natuurpunt Gete Velpe en Linter op zondag 24 april een fiets- en wandeltocht met in de hoofdrol: de Getedraak. Samen met natuur- en landschapsdeskundigen wandelen en fietsen we doorheen de Getevallei (14u – 17u).

  • Afspraak om 14u in aan Het Vinne (Zoutleeuw) voor de fietstocht en
  • om 14u aan het Stationsplein (Drieslinter) voor de wandeltocht.

Beide groepen ontmoeten elkaar aan de kamsalamanderhut te Drieslinter voor een hapje en een drankje én een echte ontmoeting met de Getedraak.

Meer info via n.smeyers1@gmail.com

6. Wat brengt de toekomst?

Al meer dan vijftien jaar ziet Natuurpunt het als een grote uitdaging om van de Getevallei, vanaf de taalgrens in Hoegaarden tot aan de monding in Halen, de natuurwaarden te verhogen.

Hugo Abts (voorzitter Natuurpunt Oost-Brabant en Natuurpunt Beheer vzw; tijdens Walk For Nature): “De Getevallei heeft alle mogelijkheden om een echte ecologische natuurruggengraat te worden als een natuur- en riviersysteem van Vlaams, zoniet van Europees belang. De fysische potentie van het ecosysteem is er. Er zijn ook kansen om dit samen te realiseren en op een wijze waarmee natuur en landschap meer dan ooit een kans wordt voor de streek en haar bevolking. Tiens Broek, Wissenbos, Doysbroek, Het Viskot, het provinciaal natuurontwikkelingsproject Grote Getevallei, de omgeving van Meertsheuvel en ’s Hertogengracht, de Wallen,  Het Vinne, Het Klein Vinne, Betserbroek en Aronst Hoek zijn hier de natuurbruggenhoofden in een heel samenhangend systeem van de Getevallei. We willen werken aan goede visieonderbouwing en in dialoog treden met de streek: met de gemeenten, met open-ruimtegebruikers, met de bevolking, … . Natuur is geen bedreiging, maar een kans voor de streek, die door dialoog en overleg kan ingevuld worden.”

Het toekomstbeeld voor de hele Getevallei is er een van aangesloten rietvelden, afwisselende overstromingsgraslanden, ruigtes, poelen en moerasbossen met grachten vol leven.   Een robuust natuurcomplex met ruimte voor water en streektypische biodiversiteit. Samen met onze partners durven we dromen van een vallei-ecosysteem waar waterlopen zich een vrije baan zoeken. Een groene vallei waar de randen een idyllisch kleinschalig bocagelandschap tonen met oude haagkanten, kruidenrijke graslanden en poelen … een levende vallei waar er enorme kansen liggen voor een aaneengesloten kleurrijk landschap als schatkamer voor streektypische biodiversiteit!

Vastgelegde momenten in de Getevallei

7. Toetje voor de kleine natuurliefhebbers…