Groen visitekaartje van Vlaams-Brabant

Een bezoekje aan de kruidentuin of een stevige wandeling rond het grootste natuurlijke binnenmeer van Vlaanderen, ravotten met de kinderen in het speelbos, zeldzame vogels spotten of gewoon genieten van de uitzonderlijk fauna en flora … HET VINNE in ZOUTLEEUW weet je elk seizoen te bekoren. Dit provinciedomein is niet voor niets hét groene visitekaartje van Vlaams-Brabant.

In 1842 werd het natuurlijke meer drooggelegd voor akkerbouw en nadien voor bebossing met canadapopulieren. De provincie Brabant kocht in 1974 het 95 ha grote Vinne om het uit te bouwen tot een domein voor natuurgerichte recreatie.

Het natuurinrichtingsproject in 2004 veranderde het landschapsbeeld van het domein zeer drastisch.  Na de verwijdering van de uitgestrekte populierenplantages liet men de depressie van het oude meer terug volstromen zodat er opnieuw een grote ondiepe waterplas ontstond met brede rietkragen. In de randzones van het nieuwe meer ontstond een gevarieerde moerasvegetatie.

Bij de herinrichting in 2010 ging veel aandacht naar mogelijkheden voor natuurbeleving: avontuurlijke wandelpaden, knuppelpaden, uitkijktorens, vogelkijk- en schuilhutten. Verder zijn er ook nog een speeltuin en speelbos, insectenhotel, bijendorp, paalkampeerweide, zintuigenbeleefpad en een bezoekerscentrum.

Uitzonderlijke fauna en flora

Het Vinne is het enige natuurlijke meer van Vlaanderen en een belangrijk doortrek- en overwintergebied voor watervogels, reigerachtigen en andere moerasgebonden soorten. Zeldzame doortrekkers zijn ralreiger, roodstuitzwaluw en woudaap. Het meer is ook een grote aantrekkingspool voor meeuwen en sterns. Er vestigde zich een kolonie van een 1000-tal kokmeeuwen en ook zwartkopmeeuwen zijn regelmatig te zien. In 2005 en 2006 broedde hier voor het eerst sinds 1957 opnieuw een witwangstern in België.

Reeën, fazanten, konijnen, muizen, muskusratten, reigers, eekhoorntjes, eenden, ganzen, waterhoentjes en snoeken maken deel uit van de bos- en waterfauna. Gallowayrunderen zorgen voor het ecologisch beheer van het domein en twee bijenkolonies leveren de typische boshoning van ‘Het Vinne’.

Populieren vormen nog steeds de voornaamste beplanting op het domein. In het noordelijke gedeelte vind je ook naaldbomen.

Spontane bosgroei van zomereik, es, els, meidoorn, Gelderse roos, Amerikaanse eik, esdoorn en houtkanten met lijsterbes, vlier, zoete kers, haagbeuk, beuk, linde, vogelkers, sleedoorn, kardinaalsmuts en wilg wisselen elkaar af.

De plantengroei is het meest bijzonder op de vroegere meerlob. Er groeit een rijke heideachtige vegetatie met soorten zoals tormentil, veenmos en struikhei. De provincie Vlaams-Brabant en Natuurpunt werken hier aan het herstel van heischraal grasland. Omdat op steile hellingen de begroeiing vaak schraal is, zijn ze heel geschikt voor bijzondere graslandpaddenstoelen zoals het piekhaarzwammetje, de sikkelkoraalzwam en verschillende soorten knotszwammen en aardtongen.

Koesterburen

Er is ook extra aandacht voor de koesterburen. Iedere gemeente is uniek in haar samenstelling van leefgebieden en daaraan gekoppelde soorten. Of anders gezegd, elke gemeente heeft haar specifieke groep van buren om te koesteren: haar koesterburen. In 2010 startte de provincie Vlaams Brabant met haar ambitieuze biodiversiteitscampagne.  Omwille van haar specifieke biotoop, wijkt het lijstje koesterburen van Het Vinne lichtjes af van de Zoutleeuwse koesterburen. De dwergvleermuis, sikkelkoraalzwam en huiszwaluw maken ruimte voor moeras-gebonden soorten.     Rond het meer kan je trouwens een leuke ‘koesterburenwandeling’ (6 km) maken.

Natuurpunt en Het Vinne

Vandaag is het Provinciaal domein Het Vinne een 138 ha groot natuurgebied, waarvan Natuurpunt Zoutleeuw een aantal percelen beheert, goed voor 10,52 ha in totaal.

De percelen worden op verschillende manieren beheerd. Op één perceel staat een eikenberkenbos, een ander perceel is, na het kappen van uitheemse bomen geëvolueerd naar een interessant bloemrijk grasland, met heel wat zeldzame planten. Dit gedeelte wordt jaarlijks gemaaid, de daaropvolgende verschraling zorgt hier voor unieke veenmossen, struikheide, tormentil, waternavel en blauwe knoop.   Zo is het een ware trekpleister geworden voor nectarzoekende insecten en spinnen.

Er is ook nog een erg nat perceeltje dat zich stilaan via natuurlijke verbossing tot een elzenbroekbos aan het ontwikkelen is.

Zachtaardige Galloway runderen begrazen een groot deel van de Natuurpuntpercelen. Door de begrazing houden ze het open karakter goed in stand en brengen ze meer structuur in het plantendek. De weiden gaan kort begraasd de winter in, wat heel belangrijk is voor de ontwikkeling van de vegetatie in de lente.

Blauwe knoop floreert weer!

De Succisa Pratensis, oftewel de Blauwe Knoop, vind je sinds enkele jaren weer terug op ons perceel aan Het Vinne. De soort staat op de Vlaamse Rode Lijst van planten.

De Blauwe Knoop bloeit vanaf augustus tot einde herfst. De bloem wordt druk bezocht door bijen en zweefvliegen.   Wanneer de koude laat inzet, kan deze plant nog tot op het einde van de herfst bloeien. Omdat er op dat moment elders weinig voedsel te vinden is, maakt dit de Blauwe Knoop erg belangrijk voor late vlinders en andere insecten.

Hooioppers

Enkele zomers geleden werden aan het Vinne de berries, rieken en houten palen aangevoerd. Nadat het hooi op de percelen gemaaid werd door de terreinploeg van Natuurpunt gingen lokale vrijwilligers terug in de tijd om hooioppers te maken.   Eerst werden enkele houten skeletten gemaakt en daarna werd het aangebrachte hooi erop getast. Door het hooi op oppers te zetten kan het nog verder nadrogen en is het bruikbaar als paardenvoer.

Omwille van het arbeidsintensieve karakter wordt de laatste jaren geopteerd om het perceel machinaal te maaien.  Wil je meer weten over het werken met hooioppers? Neem dan zeker contact met ons op.

Meer info?

Wens je meer informatie over de percelen van Natuurpunt Zoutleeuw aan Het Vinne?  Steek je graag de handen uit de mouwen tijdens een werkdag?

Aarzel niet om contact op te nemen met de conservator van dit natuurgebied Joachim Mergeay: joachim.mergeay@gmail.com

Bezoek de site van Vlaams-Brabant voor nog meer info over het provinciaal domein Het Vinne.